عسل نگاشت

زنان کارگر در جوامع اسلامی تحت ستم مضاعفی هستند ، آنها هم به عنوان زن و هم به عنوان کارگر تحت ستم سرمایه داری و نظام مردسالار هستند.این جمله که “فرهنگ مردسالار از طریق مناسبات سرمایه داری بازتولید می شود” جمله ای برای تأکید بر این امر است. مشکل بزرگ برای زنان کارگر اینست که بسیاری از اوقات مشکلات زنان کارگر را جدا از مشکلات طبقه کارگر می دانند و این بزرگترین ضربه به این طبقه از جامعه است.

بسیاری آغاز جنبش زنان و اولین جرقه فمینیسم را اعتراض زنان برای گرفتن دستمزد برابر دانستند. اولین تجمع زنان کارگر در 8 مارس 1857 بود که زنان به اعتراض برای نداشتن حق رأی، ساعات طولانی کار و دستمزد کم ترتیب داده بودند، که آن را اولین جرقه فمینیسم و اعتراض زنان دانسته اند. بعد از انقلاب صنعتی زنان وارد بازار کار شدند و به عنوان نیروی کار در نظر گرفته شدند اما حقوق آنها بسیار کمتر از مردان بود و سختی های زیادی تحمل می کردند.

زنان کارگر علاوه بر استثماری که در محیط کار می شوند و حقوقشان به بهانه تجربه کمتر، توان جسمی کمتر و یا داشتن مرخصی برای زایمان و ….کمتر از مردان است در محیط خانه نیز با کار بی جیره و مواجب خانگی رودررو هستند. در فرهنگ مردسالار کار اصلی زنان، خانه داری است و واژه هایی کلیشه ای و سنتی مانند کدبانو، بهشت زیر پای مادران است و…. سعی در نهادینه ساختن این فرهنگ ارتجاعی می کند و به همین دلیل است که زن در محیط کار، نیروی درجه دوم محسوب می شوند؛ چون کار اصلی آنها را کار در خانه می دانند

واین کار اصلی دانستن کار خانه، توجیهی برای گرفتن حقوق کمتر نسبت به مردان است. درواقع نظام مردسالار و نظام سرمایه داری ارتباطی تنگاتنگ با هم دارند. هدف سرمایه داری کسب سود بیشتر با صرف کمترین هزینه است و این در نظامی مردسالار که در آن زنان و کودکان نیروی کار درجه دوم محسوب می شوند، تحقق می یابد، سرمایه داری زنان را به کارگری گرفت تا به عنوان نیروی کار غیرماهر به آنها حقوقی کمتر دهد. تفرقه بر مبنای جنسیت ، یکی از مشکلات قدیمی کارگران و جنبش کارگری است ، علاوه بر آن یکی از مشکلاتی ست که جنبش زنان با آن مواجه است و در پی حل آن است .
عده ای تشکل یابی مستقل برای زنان کارگر را مفید می دانند و عده ای همین تشکل یابی مستقل بر مبنای جنسیت کارگر را عامل تفرقه بین آنها می دانند ؛ در جامعه ایران که تشکل مستقل به واقع وجود ندارد و اجازه وجودش را نمی دهند فقط می توان پیش بینی کرد که داشتن تشکل مستقل کارگری برای زنان می تواند فوایدی برای آنها داشته باشد، اگرچه شاید نتواند بر میزان حقوق آنها بیفزاید اما می تواند اتحاد بین آنها را افزایش دهد و آگاهی آنها نسبت به حقوقی که نسبت به آنها بی اطلاعند و یا با فرهنگ سازی نظام مردسالار از آن دور افتاده اند ،را افزایش دهد ، و دیگر خود را نیروی کار درجه دوم محسوب نکنند ؛ البته چنین رویایی تا زمانی که زنان خود را جنس دوم تلقی می کنند و جامعه و فرهنگ ارتجاعی جامعه آنها را جنس دوم تلقی می کند تحقق نمی یابد.

در جوامع سنتی ، زنان برای کار با موانع زیادی مواجه هستند از جمله محدودیت های سیاسی و قانونی که حکومت به وجود می آورد، محدودیت های فرهنگی که به دلیل فرهنگ غلطی که برای مردم است بوجود آمده، محدودیت جنسیتی که بعضی مشاغل و کارها را مختص مردان دانسته اند، و اشتباهات فکری که گاهی ناشی از فرهنگ غلط آن جامعه می شود.

*این مطلب من در ویژه نامه 8 مارس  ادوارنیوز  گذاشته شده بود.